Tiyatroda Canlılık ve Gerçekliğin Medyalaşma Sürecinde Dönüşümü
DOI:
https://doi.org/10.64293/mentor.v2i4.69Anahtar Kelimeler:
Canlılık, Gerçeklik, Medyalaşma, TiyatroÖzet
Bu makale, medyalaşmanın tiyatroda ‘canlılık’ ve ‘gerçeklik’ kavramlarını nasıl dönüştürdüğünü incelemektedir. Tiyatro, tarihsel olarak oyuncu ve seyircinin fiziksel eşzamanlılığına, ‘şimdi ve buradalık’ deneyimine ve bedensel mevcudiyete dayanan bir sanat biçimi olarak tanımlanmıştır. Ancak kayıt, iletim ve dijital medya teknolojilerinin gelişimiyle birlikte bu kavramlar tartışmaya açılmış ve sabit nitelikler olmaktan çıkmıştır. Çalışma, kavramsal ve kuramsal bir yaklaşım benimseyerek canlılık tartışmasını Peggy Phelan ve Philip Auslander’ın yaklaşımları üzerinden, gerçeklik tartışmasını ise Guy Debord’un ‘gösteri toplumu’ ve Jean Baudrillard’ın simülasyon kuramları çerçevesinde ele almaktadır. İnceleme sonucunda, canlılığın ontolojik bir öz olmaktan ziyade medyalaşma süreçleri içinde şekillenen tarihsel bir algı kategorisine dönüştüğü; gerçekliğin ise temsile dayalı sabit bir referans olmaktan çıkarak gösteri ve simülasyon rejimleri içinde kurulduğu ortaya konmaktadır. Bu çalışma, çağdaş tiyatrodaki dönüşümleri anlayabilmek için canlılık ve gerçeklik kavramlarının, medyalaşmış algı koşulları içinde tarihsel olarak yeniden biçimlenen kavramlar olarak ele alınması gerektiğine dikkat çekmektedir.
Referanslar
Akım, M. S. (2021). Canlılık ve Karşılıklı Etkileşim: Tiyatronun Dijitalleşmesi ve Seyir Rejimi Üzerine Ontolojik-Tarihselci Bir Soruşturma. Sanat Yazıları, 44, 31-47.
Auslander, P. (2008). Liveness: Performance in a mediatized culture (2nd ed). Routledge.
Auslander, P. (2012). Digital Liveness: A Historico-Philosophical Perspective. PAJ: A Journal of Performance and Art, 34(3), 3-11. https://doi.org/10.1162/PAJJ_a_00106 DOI: https://doi.org/10.1162/PAJJ_a_00106
Auslander, P. (2022). Liveness: Performance in a Mediatized Culture (3. bs). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003031314 DOI: https://doi.org/10.4324/9781003031314
Baudrillard, J. (2011). Simülakrlar ve Simülasyon (O. Adanır, Çev.; 6. Baskı). Doğu Batı Yayınları.
Benjamin, W. (1993). Pasajlar (A. Cemal, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
Debord, G. (1983). Society of the Spectacle (K. Knabb, Çev.). Rebel Press.
Dingli, A., & Seychell, D. (2015). The New Digital Natives: Cutting the Chord. Springer Berlin Heidelberg. https://doi.org/10.1007/978-3-662-46590-5 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-662-46590-5
Fischer-Lichte, E. (2016). Performatif Estetik (T. Acil, Çev.). Ayrıntı.
Horrocks, C. (2000). Baudrillard ve Milenyum (K. K. Ökten, Çev.). Everest Yayınları.
Innes, C. (2004). Avant-Garde Tiyatro (B. Güçbilmez & A. V. Kahraman, Çev.; 1. bs). Dost Kitabevi.
Leslie, E. (2011). Walter Benjamin: Konformizmi Alt Etmek (E. Çaça, Çev.). Habitus.
Lukács, G. (2006). Tarih ve Sınıf Bilinci (Y. Öner, Çev.). Belge Yayınları.
McLuhan, M. (2011). Understanding Media: The Extensions of Man (T. W. Gordon, Ed.). Ginko Press.
Phelan, P. (1993). Unmarked: The Politics of Performance. Routledge.
Pilavcı, G. (2024). Teatrallik, Medyatizasyon, Sanal Gerçeklik [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
Prensky, M. (2001). Digital Natives, Digital Immigrants Part 1. On the Horizon, 9(5), 1-6. https://doi.org/10.1108/10748120110424816 DOI: https://doi.org/10.1108/10748120110424816
Şeyben, B. Y. (2016). Tiyatro ve Multimedya. Habitus.
İndir
Yayınlanmış
Sürüm
- 03.03.2026 (2)
- 03.03.2026 (1)
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Ali Noyan Ayturan
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
