Bu, 03.03.2026 tarihinde yayınlanan eski bir sürüm. Güncel gürüme buradan erişebilirsiniz.

Dijital Aktivizmde Grafik Tasarımın Görsel Anlatıma Katkısı

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.64293/mentor.v2i4.46

Anahtar Kelimeler:

Dijital Aktivizm, Grafik Tasarım, Afiş, Görsel Dil

Özet

Grafik tasarım, toplumsal sorunların görünür kılınmasında etkili bir iletişim aracı olarak dijital platformlarda sosyal ve politik taleplerin ifade edilmesinde ve dijital aktivizm uygulamalarında yoğun biçimde kullanılmaktadır. Dijital iletişim ortamlarının yaygınlaşması ile birlikte bu mecraların kullanım biçimleri de dönüşmekte, grafik tasarım ise dijital aktivizmin görsel iletişim aracı olarak kullanılmaktadır. Günümüzde iklim krizi, eşitsizlik, demokratik haklar ve göç gibi küresel sorunların görünür kılınmasında dijital aktivizm önemli bir rol oynamaktadır. Bu araştırma, dijital aktivizm kapsamında kullanılan grafik tasarım ürünlerinin görsel anlatım dilini sembol, metafor ve renk kullanımı üzerinden bu tasarımların anlam üretme, mesajı evrenselleştirme ve izleyiciyle hızlı iletişim kurma stratejilerini açığa çıkararak ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında görsel içerikler sunan TheGreats.co platformunda yer alan ve iklim, eşitlik, özgürlük ve demokrasi ve göç temaları incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemi çerçevesinde tasarlanan çalışmada görsel içerik analizi yöntemi kullanılmış ve amaçlı örnekleme yoluyla seçilen toplam yirmi dört görsel tema, renk kullanımı, sembol ve görsel metaforlar açısından analiz edilmiştir. Analiz edilen görsellerde kullanılan sembollerin büyük ölçüde uluslararası düzeyde tanınan ve farklı kültürel bağlamlarda benzer anlamlar üretebilen göstergelerden seçildiği görülmektedir. Bu durum, dijital aktivizm kapsamında üretilen grafik tasarım ürünlerinin daha geniş kitlelere ulaşmasını kolaylaştırmakta ve mesajın hızlı bir biçimde algılanmasını desteklemektedir. Evrensel sembol kullanımının, dijital aktivist söylemin görünürlüğünü ve etkisini artıran önemli bir unsur olduğu söylenebilir.

Referanslar

Alkan, M. Ö. (2015). Seçim afişleri ve parti amblemleri. Birikim Dergisi, 313, 101-113.

Aslan, M. (2022). Grafik tasarımda evrensellik sorunu. Sanat Yazıları, 47, 311-333.

Ayhan, A. (2009). Eşitlik ilkesi ve tarihçesi Türkiye'de kadın erkek eşitliği ve eşitsizliği. Hukuk Gündemi, 3, 45-51.

Benson, E., & Perullo, Y. (2017). Design to renourish: Sustainable graphic design in practise. CRC Press.

Brodock, K. (2010). Digital activism decoded the new mechanics of change. (D. M. Joyce, Dü.) International Debate Education Association.

Çilingir, A. (2022). Gurbet kuşları film afişinin göç olgusu bağlamında göstergebilimsel çözümlenmesi. Erciyes Akademi, 1926-1939.

Doughtery, B. (2008). Green graphic design. Allworth Press.

Güner, A., & Gülaçtı, İ. E. (2019). Küreselleşme ve çağdaş sanat. Akademik İncelemeler Dergisi, 14(1), 245-274.

Ganiz, E., & Gülaçtı, İ. E. (2024). Afiş tasarımındaki görsel tasarım öğelerinin sanat ve aktivizm ilişkisi bağlamında incelenmesi. International Social Sciences Studies Journal, 10(5), 717-731.

Hall, S. (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. Sage Publications.

Köylü, A. Ö., & Akman, M. (2024). Gelenekselden dijitale basılı grafik ürünlerinyolculuğu: Afiş, broşür, bilet ve kitap örneği. Sanat ve Tasarım Dergisi, 15(1), 83-103.

Karagöz, K. (2013). Yeni medya çağında dönüşen toplumsal hareketler ve dijital aktivizm hareketleri. Communication and Diplomacy, 1, 131-156.

Kayaardı, F., & Bozyiğit, R. (2024). Afişlerin diliyle küresel ısınma. International Journal of Geography and Geography Education, 85-102.

Oduncu, S. (2021). Tasarım aktivizmi bağlamında konu odaklı tasarımcılığın dijital platformlarının incelenmesi. Yedi Sanat, Tasarım ve Blim Dergisi, 26, 91-107.

Poynor, R. (2008). Warm regards. Print.

Rose, G. (2016). Visual methodologies: An introduction to researching with visual materials (4. Baskı b.). Sage Publications.

Sanson, A. V., Hoorn, J. V., & Burke, S. E. (2019). Responding to the impacts of the climate crisis on children and youth. Child Development Perspectives, 201-207.

Savaş, A. (2026, 01 08). Klavye delikanlılığı mı, devrimin anahtarı mı? https://www.sabah.com.tr/pazar/2013/01/06/klavye-delikanliligi-mi-devrimin-anahtari-mi adresinden alındı.

Shah, V., Sivitanides, M., & Mehta, M. (2013). The era of digital activism. International Journal of Information Technology Communications and Convergence, 2(4), 295-307.

Tanrıkulu, M. (2025). Çevresel ve sosyal adaletin sağlanmasında grafik tasarımın rölü. Uluslararası Kültür Sanat ve İletişim Sempozyumu (s. 383-398). Uksanil.

Topuz, H. (1997). Televizyon, radyo, basın ve afişle seçim savaşları. Milliyet Yayınları.

Turhan, D. G. (2017). Dijital aktivizm. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,

26-44.

Uçar, T. F. (2019). Görsel iletişim ve grafik tasarım. İstanbul: İnkılap Yayınları.

İndir

Yayınlanmış

03.03.2026

Sürüm

Nasıl Atıf Yapılır

Avcı, Y. (2026). Dijital Aktivizmde Grafik Tasarımın Görsel Anlatıma Katkısı. Mentor, 2(1), 18–32. https://doi.org/10.64293/mentor.v2i4.46

Sayı

Bölüm

Makaleler

Benzer Makaleler

1 2 > >> 

Bu makale için ayrıca gelişmiş bir benzerlik araması başlat yapabilirsiniz.